Het is de droom van docententeams en kwaliteitsadviseurs in het hoger onderwijs: de kwaliteit zó op orde hebben, dat een visitatiepanel onaangekondigd langs kan komen om dat te bevestigen.
Netwerkdag hoger onderwijs
Dat deze droom nog geen werkelijkheid is, blijkt vandaag op de netwerkdag georganiseerd voor het Platform Hoger Onderwijs van het Nederlands Netwerk voor Kwaliteitsmanagement (NNK). Deze netwerkdag bij Schouten & Nelissen in Zaltbommel telt een vijftigtal bezoekers: kwaliteitsadviseurs van 17 hogescholen, advies- en evaluatiebureaus en de Inspectie.
Thema: visitaties als verbeterkans
Hoe kunnen visitaties méér worden dan een moment van beoordeling, en juist een motor voor ontwikkeling, eigenaarschap en kwaliteitscultuur? Het Koninklijk Conservatorium Den Haag vertelt hoe continue kwaliteitsontwikkeling kan worden versterkt door langdurige betrokkenheid van ‘critical friends’ in de periode tussen accreditaties. Universiteit Twente laat zien hoe een web-based portfolio kan bijdragen aan meer toegankelijkheid, betrokkenheid en inhoudelijke diepgang in het accreditatieproces. De Inspectie Hoger Onderwijs deelt onderzoekresultaten over het accreditatiestelsel: de huidige werkwijze voldoet. Toch zijn er ook risico’s, zoals het beoordelen van standaard 1 (de beoogde leerresultaten) waar een positief oordeel noodzakelijk is (geen herstel mogelijk) en panels daardoor de neiging kunnen hebben kritische punten toe te dekken. In het middagdeel voeren we een gesprek met een panel van vertegenwoordigers van visitatiebureaus (Academion, AeQui, Hobéon en NQA). Ook in de gesprekken daarna gaat het veel over de status van het ontwikkelgesprek en de semantiek voor gesignaleerde verbeterpunten in het visitatierapport: ‘aanmoediging’, ‘advies’ of ‘aanbeveling’. Die laatste aanduiding is meestal (?) voorbehouden aan verbeterpunten die zes jaar later, bij een volgende visitatie moeten worden verantwoord. Soms geven docenten de voorkeur aan een ‘aanbeveling’ omdat ze dat meer zekerheid biedt dat dit punt ook echt wordt opgepakt…
Wat in de gesprekken over visitaties steeds terugkomt is de spanning tussen verantwoording en vertrouwen, tussen ontwikkelen en beoordelen, tussen openheid en accreditatierisico’s.
Maatschappelijke betekenis
‘Quality for Society’ verzorgde de presentatie ‘De opleiding is niet de bedoeling’. Ons betoog: de opleiding is niet het doel, want uiteindelijk gaat het om maatschappelijke betekenis. Dat laatste kan houvast geven bij visitaties, maar lijkt toch vaak onder te sneeuwen in het gesprek waarin het voldoen aan standaarden toch de boventoon voert. Eigen regie en durf bij visitaties kan helpen die maatschappelijke betekenis toch centraal te stellen – wellicht uit te proberen bij een midterm review. Zeker de moeite waard, want de maatschappelijke betekenis van een opleiding wordt elke dag zichtbaar, ook als er geen visitatiepanel is. Dat is geen droom, dat is werkelijkheid.
